A Manual on Work and Happiness

Κείμενα Κώστα Καζάκου

    • 30.05.2016

      Στην Πετροπέρδικα από τις Μυκήνες.

      Αρχοντοπούλα μου εσύ, Κυρά μου Μυκηναίισα, κόρη του Αγαμέμνονα, εγγονή του Ατρέα και του Τυνδάρεω, ανεψιά των Διοσκούρων, του Κάστορα και του Πολυδεύκη και κείνης της συφοριασμένης Καλλονής, της μαρτυρικής Ελένης, αιώνες κι αιώνες τώρα ορθώνεται μεσ’ το μυαλό μας η βροντερή φωνή σου, ακούμε τα κλάματα και τις οιμωγές σου, τον οδυρμό και το θρήνο σου, για τον σφαγμένο Πατέρα, για τον εξόριστο Αδελφό και για τη σαπίλα που βασιλεύει μεσ’ το παλάτι κι έχει εξαθλιώσει το λαό της μεγάλης και τρισένδοξης Αργολικής πρωτεύουσας. Το υπεράνθρωπο πάθος σου, η άσβηστη φλόγα της εκδίκησης, της κάθαρσης και της τιμωρίας, η απόλυτη αυταπάρνησή σου, το απόλυτο ασυμβίβαστο της μνήμης σου, η μαρτυρική προσμονή της γλυκιάς φωνούλας του χαμένου Αδελφού, που λειώνει τα νιάτα του στην ξένη γή, κυνηγημένος από την κακούργα Μάνα κι όλο είναι να γυρίσει για ν’ αναστήσει την τρυφερή σου την καρδιά και ν’ αποκαταστήσει τη ζωή στα δίκαιά της.

      περισσότερα
    • 30.05.2016

      Έργα και Ημέρες στην Αθήνα του Πέτερ Στάιν.

      Διάβασα στην «Ελευθεροτυπία» της 2-2-2007 άρθρο με τίτλο «Αναζητώντας την Ηλέκτρα» και με στιγμιότυπα από την «οντισιόν» του Πέτερ Στάιν στην Αθήνα, για την παράσταση που θα σκηνοθετήσει για την Επίδαυρο, το καλοκαίρι που μας έρχεται.
      Αντιγράφω κατά λέξη:
      «Αυτό που ζητώ είναι θέμα τεχνικής και όχι ψυχής. Απ’ το στομάχι ξεκινά. Πώς θα ακουστεί η φωνή σου στο μέγεθος της Επιδαύρου; Τεμάχισε το κείμενο και πέταξε τα μπλά μπλα που συνηθίζετε όλοι οι ΄Ελληνες ηθοποιοί». Και παρακάτω: «Όλοι εδώ στην Ελλάδα φωνάζουν και μιλάνε τεχνιτά, κάνοντας τους θεατές να βαριούνται».
      Η υπογράμμιση της λέξης «όλοι» είναι δική μου, για να μη μας ξεφύγει. Τα εισαγωγικά είναι του κειμένου, ώστε δεν έχουμε καμιά αμφιβολία ότι τα λόγια αυτά, τα είπε πράγματι ο ίδιος ο «μέγας θεατράνθρωπος».
      Διαβάζοντας το άρθρο κατάλαβα ότι όσοι ηθοποιοί είχαν την τύχη, να γνωρίσουν από κοντά το Διδάσκαλο, θα πρέπει να έζησαν ανεπανάληπτες εμπειρίες και λυπάμαι για ένα πλήθος άλλους, που όπως έμαθα, περίμεναν στην ουρά 5 και 6 ώρες, χωρίς να μπορέσουν να δώσουν ούτε καν το βιογραφικό τους. Δημιουργήθηκε έτσι η εντύπωση, πως είχαν προεπιλεγεί ό,σοι και ό,ποιοι έζησαν τη «μεγάλη στιγμή».

      περισσότερα
    • 15.04.2016

      Η Ακρόπολη της Αθήνας και το Μουσείο της.

      Το Μουσείο χτίστηκε. Στον παλιό στρατώνα του Μακρυγιάννη. Είναι πιά γεγονός. Σε λίγο θ’ ανοίξει τις πόρτες του στο κοινό. Μετά από καθαρό διεθνή διαγωνισμό, ανατέθηκε σ’ έναν Ιταλό αρχιτέκτονα. Σ’ έναν καλό αρχιτέκτονα κατά τεκμήριο. Το αποφάσισε άλλωστε μια διεθνής Επιτροπή ειδικών. Το ύφος και η αισθητική του κτιρίου, δημιούργησε τεράστια σύγχυση σ’ ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Στους γνωρίζοντες και στους απλούς ανθρώπους. Το ερώτημα που γεννιέται είναι κι αυτό απλό. Δεν φτάνανε οι έλληνες αρχιτέκτονες να μας σχεδιάσουν το καινούργιο Μουσείο; Το ελληνικότερο των Μουσείων; Όπως το Αρχαιολογικό; Τι θα μας κόστιζε αν βάζαμε δυό κολώνες στην είσοδο, να θύμιζε την Εθνική Βιβλιοθήκη και τ’ άλλα κτίρια της οδού Πανεπιστημίου; Εδώ, σ’ όλες τις μεγάλες πρωτεύουσες, βλέπεις δημόσια κτίρια, με στοιχεία που να θυμίζουν την περίφημη Ελληνική Αρχαιότητα. Τον Κλασικό Ελληνικό Πολιτισμό. Κι εμείς! Θα κλείσουμε τα γλυπτά του Φειδία και ολόκληρα κομμάτια από τα ωραιότερα αρχιτεκτονήματα του κόσμου, σε μια σύγχρονη σκοτεινή φυλακή;


      περισσότερα
    • 15.04.2016

      Κώστας Βάρναλης

      Πως φτιάχνεται καμιά φορά η ζωή σου, από τυχαίες στιγμές και εικόνες που βάζουνε σε τάξη τα πράγματά σου ενώ ξέρεις ότι θα μπορούσε κάλλιστα ποτέ να μην είχαν συμβεί! Πως εισβάλουν και θρονιάζονται στη συνείδησή σου άνθρωποι, χωρίς εσύ να το επιζητήσεις και χωρίς αυτοί ν’ απασχοληθούν ποτέ με την ύπαρξή σου! Λες και με κάποιο τρόπο προετοιμάζεσαι και τους περιμένεις!
      Στον πρώτο χρόνο της κινηματογραφικής σχολής, το 1953, σκαρφαλώναμε στα βράχια της Ακρόπολης, πάνω από το Ηρώδειο, ξάπλα στη χειμωνιάτικη λιακάδα και το ρίχναμε στο διάβασμα. Ο Χρήστος ο Δακτυλίδης, ο Φώτης ο Μεσθεναίος, ο Τάκης ο Κανελλόπουλος, ο Ερρίκος ο Θαλασσινός……μόνο ο Χρήστος είναι τος ακόμα. Αυτός κι εγώ, ως μέλλοντες ηθοποιοί, διαβάζαμε δυνατά και καθαρά, δυό και τρείς ώρες μπροστά στους σκηνοθέτες κι ύστερα άρχιζε το κουβεντολόι και η κριτική. Ο Φώτης έβαζε σ’ αυτό το ρεφενέ, τον «Μεγάλο Μώλν» του Αλαίν Φουρνιέ και την «Ερόικα» του Πολίτη. Ο Τάκης έφερνε Ρεμπώ και Αραγκόν κι ο Ερρίκος τα «Γράμματα» του Ρίλκε και τα δικά του ποιήματα. Εγώ είχα πάντα μαζί μου «Το φώς που καίει» και «Την αληθινή απολογία του Σωκράτη» του μπαρμπα Κώστα του Βάρναλη.

      περισσότερα
    • 17.03.2016

      Γιάννης Ρίτσος

      Ο Γιάννης ο Ρίτσος κατάφερε να γίνει ένας ολοκληρωμένος άνθρωπος. Ένας Ήρωας της Ζωής. Και κατάφερε να γίνει κι ένας ολοκληρωμένος Ποιητής. Ένας Ήρωας της Τέχνης. Νικητής στη Ζωή, νικητής και στην Τέχνη. Αποτελεί μια σπάνια εξαίρεση, από κείνες που επιβεβαιώνουν τους κανόνες.

      Ο κανόνας που αδιαλείπτως προβάλλεται ως νομοτέλεια, είναι ο Καλλιτέχνης που βάζει ενέχυρο τη ζωή του, που καταβροχθίζει τις σάρκες του και πίνει το ίδιο του το αίμα, για να γίνει ικανός και ν’ ανέβει ψηλά «στης ποιήσεως τη σκάλα». Οι ίδιοι οι μεγάλοι της Τέχνης το ομολογούν με διάφορους τρόπους. «Όσο πιο βαθειά καταβυθιστείς μέσα στο βούρκο με τις δηλητηριώδεις αναθυμιάσεις της ανθρώπινης μπόχας τόσο πιο ψηλά θα εκτιναχτεί το πνεύμα σου, στον καταγάλανο ουρανό της ποιήσεως». Και πόσο τραγικά ακούγεται ο μεγάλος Αλέξανδρινός όταν αποπειράται να εξομολογηθεί στους ανθρώπους και να μιλήσει καθαρά και απερίφραστα για τον έρωτά του………
      9 Νοεμβρίου 1902: «Μ’ επέρασεν από τον νού απόψε να γράψω δια τον έρωτά μου. Και όμως δεν θα το κάμω. Τι δύναμη που έχει η πρόληψις. Εγώ απελευθερώθηκα από αυτήν αλλά σκέπτομαι τους σκλαβωμένους υπό τα μάτια των οποίων μπορεί να πέσει αυτό το χαρτί. Και σταματώ. Τι μικροψυχία. Ας σημειώσω όμως ένα γράμμα – Τ – ως σύμβολο αυτής της στιγμής».
      Και στις 13 Δεκεμβρίου: «Δεν ξεύρω αν η διαστροφή δίδει δύναμιν. Κάποτε το νομίζω. Αλλά είναι βέβαιον ότι είναι η πηγή μεγαλείου».

      περισσότερα
    • 17.03.2016

      Γιάννης Ρίτσος

      Η Ομοιότητα
      Έχει ήδη κατατεθεί ένα πολύ πλούσιο υλικό για το έργο του Γιάννη του Ρίτσου, από ειδικούς και μη, από επιστήμονες τεχνοκριτικούς, από φιλολόγους και άλλους εραστές της ποίησης αλλά έχουν κατατεθεί και πολύτιμες σκέψεις κι ακόμα πιο πολύτιμα αισθήματα, από το «Φτωχό και Ταπεινό» λαό μας, στον οποίο, κατά κύριο λόγο, αφιέρωσε ο Ρίτσος τη Ζωή και το έργο του.
      Σήμερα, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή του, το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, αφιερώνει δύο μέρες για συλλογική προσπάθεια επεξεργασίας και βαθύτερης κατανόησης αυτών των δύο αναπόσπαστων μερών της ύπαρξης του Ρίτσου. Της Ζωής και της Ποίησής του. Κι αυτό γίνεται κάτω από τη στέγη του Κόμματος. Κάτω από τα τρία Κόκκινα Γράμματα του ποιητή μας.

      περισσότερα
    • 17.03.2016

      Γιάννης Ρίτσος

      1927 – 1928 Πρωτοεμφανίζεται ποίημά του στο φιλολογικό παράρτημα της Μεγάλης Εγκυκλοπαίδειας, ενώ από παιδί ακόμα είχε δημοσιεύσει στη Διάπλαση των Παίδων μερικά πρωτόλεια.
      Όταν βρέθηκε να νοσηλεύεται για κάποιο διάστημα στο φθισιατρείο της Καψαλώνας και στη συνέχεια του Αγ. Ιωάννη στα Χανιά, δημοσίευσε στην πρώτη σελίδα του τοπικού «Παρατηρητή» μια σειρά από πεζά με τον τίτλο: «Από το Ημερολόγιο ενός φθισικού».

      1934 Η πρώτη του ποιητική συλλογή «Τα Τρακτέρ» Τα Τρακτέρ, πέρα από όποιες αδύνατες πλευρές, είναι ένας σταθμός μέσα στην ποίηση και τη λογοτεχνία της εποχής. Η ανερχόμενη τότε Εργατική Τάξη, με τους αγώνες της και με τις τρομερές διώξεις που εξαπέλυε εναντίον της η Αστική Τάξη, είχε κερδίσει τη συμπάθεια των Νέων Δημιουργών. Ο Ρίτσος τάσσεται ανεπιφύλακτα στο πλευρό των Εργατών και συνεχίζει το δρόμο που είχε χαράξει ο Βάρναλης και ένα πλήθος άλλων δημιουργών. Συνειδητά εντάσσεται στην πολιτική πρωτοπορία της Εργατικής Τάξης, στο Κ.Κ.Ε. Αυτό το δρόμο ο Ρίτσος, δεν τον εγκατέλειψε ποτέ.
      Τον ίδιο χρόνο εκδίδει και τη δεύτερη ποιητική συλλογή του τις «Πυραμίδες», που είναι φανερά επηρεασμένη από το κλίμα του αγαπημένου του ποιητή Καρυωτάκη.
      1936 Η ιδεολογική και η ποιητική ωριμότητα του ποιητή. Το Μάη γίνεται στη Θεσσαλονίκη η μεγάλη απεργία των καπνεργατών. Ο λαός εκδηλώνει την αλληλεγγύη του με απεργίες συμπαράστασης. Η Χωροφυλακή, χωρίς δισταγμό χτυπάει στο ψαχνό τους απεργούς για να σπάσει το αγωνιστικό τους φρόνημα και οι δρόμοι της πόλης βάφονται με αίμα. Στις 10 του Μάη, τη μέρα της κηδείας, ο Ριζοσπάστης δημοσιεύει τη φωτογραφία του πρώτου νεκρού απεργού. Είναι ο αυτοκινητιστής Τάσος Τούσης από το Ασβεστοχώρι, μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας. Στο σταυροδρόμι Συγγρού και Πτολεμαίων. Οι σύντροφοί του τον τοποθετούν πρόχειρα σε μια πόρτα που ξήλωσαν απο κοντινό γιαπί, αποφασισμένοι να τον μεταφέρουν στο Διοικητήριο. Εκείνη τη στιγμή εμφανίζεται η χαροκαμένη μάνα. Αγκαλιάζει το άψυχο παλικάρι της κι αρχίζει να μοιρολογεί. Στέκει ακίνητη. Δεν κουνά από την άκρη του δρόμου. Ντυμένη στα μαύρα, σκυφτή, με τα λευκά μαλλιά της λυμένα, τα στήθη γδαρμένα. Πασχίζει να κρύψει με το σώμα της, να προστατέψει το άψυχο κορμί του μονάκριβου γιού της. Ανασηκώνει για λίγο το βλέμμα και λιποθυμάει. Σε λίγο συνέρχεται. Ακούει τα συνθήματα των οργισμένων διαδηλωτών κι αμέσως παίρνει την απόφαση. Αρχίζει κι αυτή να φωνάζει τα συνθήματα των απεργών και μπαίνει αποφασιστικά επικεφαλής στην πορεία.

      περισσότερα
    • 15.03.2016

      Η Δημοκρατία μας.

      Είμαι άνθρωπος αισιόδοξος. Δεν μ’ αρέσει να γενικεύω ούτε να ισοπεδώνω. Γιατί ξέρω πως υπάρχει κόσμος που αντιστέκεται. Μέσα σ’ αυτόν τον κόσμο ζώ κι εγώ, από τα πρώτα μου βήματα. Μαζί μ’ αυτόν τον κόσμο, έζησα όλα τα τρομερά πάθη του τόπου μου, από το μεγάλο πόλεμο και μετά. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ χειρότερη απ’ ότι μπορεί να την περιγράψει κανείς. Το πράγμα παράγινε. Δεν πάει άλλο. Βαθειά παρακμή μαστίζει την Πολιτεία μας. Μορφές δουλείας σχεδιάζονται και αποκρυσταλλώνονται. Ο Λαός μας φτωχαίνει κάθε μέρα και περισσότερο. Ο πλούτος της χώρας συσσωρεύτηκε και κλειδαμπαρώθηκε στα χρηματοκιβώτια των Τραπεζών. Το χρήμα που φαίνεται να κυκλοφορεί σπάταλα και προκλητικά, είναι χρήμα μαύρο, κλεμμένο. Η διαφθορά έχει βουλιάξει τον τόπο. Έχει σκεπάσει τα πάντα με μια βαριά, αδιαπέραστη λάσπη. Σκάνδαλα επί σκανδάλων! Τα περισσότερα πνίγονται και όσα τυχαία ξεσπάνε, αμέσως νομοτύπως κουκουλώνονται. Χωρίς συνέπειες και χωρίς ενόχους. Οι χειραγωγημένοι θεσμοί, συνεργάζονται υπογείως και κρατούν την αλυσίδα σφιχτά δεμένη.
      Από πού να ξεκινήσει κανείς!

      περισσότερα
    • 14.03.2016

      Η Ιστορία ως κάτοπτρον – 1.

      ΧΡΌΝΟΣ: La Belle Epoque – Η Ωραία Εποχή
      ΤΟΠΟΣ: 3η Γαλλική Δημοκρατία
      ΘΕΜΑ: Παναμάς – Η Διώρυγα των Σκανδάλων
      ΧΡΗΜΑ: 2 Δις χρυσά γαλλικά φράγκα έκαναν φτερά
      1879.- Ο Φερδινάνδος ντε Λεσσέψ, ο «μέγας Γάλλος», ο ιδιοφυής μηχανικός που κατασκεύασε τη Διώρυγα του Σουέζ, αμέσως μετά τον Αιγυπτιακό του θρίαμβο, συνέλαβε την ιδέα να διανοίξει διώρυγα στον Παναμά και να ενώσει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό. Ιδρύει την «Παγκόσμια Εταιρεία της Διαωκεανικής Διώρυγας» και ζητάει τα κεφάλαια από το Γαλλικό λαό, έναντι μετοχών των 500 φράγκων. Πληρωμένες εφημερίδες, μεγάλα ονόματα της κοινωνίας και ένα σμήνος από πολιτικούς παράγοντες ξεσηκώνουν τους Γάλους, υποσχόμενοι πρωτοφανή μερίσματα. Μικροί αγρότες, μισθωτοί, υπάλληλοι, συνταξιούχοι, μικροεπιχειρηματίες, ανοίγουν το κομπόδεμά τους και καταθέτουν τις οικονομίες τους στην «Εταιρεία». Η Διώρυγα δε θα γίνει ποτέ, [θα την αναλάβουν αργότερα οι Αμερικάνοι], η υπόθεση θα εξελιχθεί σε «Απάτη του Αιώνα» και δύο δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα [2.000.000.000] θα μετακομίσουν από το γαλλικό λαό και θα μπούν στις τσέπες των λωποδυτών.

      περισσότερα
    • 13.03.2016

      Η Ιστορία ως Κάτοπτρον – 2.

      ΧΡΟΝΟΣ: Μεσοπόλεμος
      ΤΟΠΟΣ: 3η Γαλλική Δημοκρατία
      ΘΕΜΑ: Το Σκάνδαλο Σταβίσκυ
      ΧΡΗΜΑ: 500.000.000 Γαλλικά Φράγκα
      1929.- Ξέσπασε το σκάνδαλο. Μέχρι το 1936 αναστάτωσε ολόκληρη τη Γαλλία.
      Ο Σέργιος Αλέξανδρος Σταβίσκυ, ρώσσικης καταγωγής, Εβραίος και Γάλλος υπήκοος από το 1910, νεαρός ακόμα, στις πρώτες δεκαετίες του αιώνα απασχολούσε συστηματικά την Αστυνομία. Ένας κλασικός χαραμοφάης, αλήτης, μικροαπατεώνας, θαμώνας των καφεσαντάν, προστάτης γυναικών της νύχτας, έμπορος ναρκωτικών, κλεπταποδόχος, χαρτοκλέφτης αλλά γοητευτικός και με πολύ λεπτούς τρόπους, κατάφερε κατά τις αλλεπάλληλες μικροκαταδίκες του, να οργανώσει μέσα στη φυλακή, την καριέρα του «μεγάλου λωποδύτη» που ονειρευότανε. Εκεί μέσα εξασφάλισε τους μελλοντικούς του συνεργάτες. Το 1929, ο προσωπικός του φάκελος στα αρχεία της Αστυνομίας, αδειάζει, με μαγικό τρόπο. Πλαστογραφημένες επιταγές, μιά συντριπτική αναφορά του αστυνόμου Μπωραίν του 1926 και ολόκληρο το ανθρωπομετρικό δελτίο του Σταβίσκυ εξαφανίζονται. Ξαφνικά ο Σταβίσκυ δεν υπάρχει πιά. Στη θέση του εμφανίζεται ένας άγνωστος μεγαλοεπιχειρηματίας με το όνομα Σέργιος Σασά Αλεξάντρ, που κάνει παρέα με υπουργούς και βουλευτές και πολυδάπανη νυχτερινή ζωή. Ο ίδιος ο αστυνόμος Μπαγιάρ που τον είχε συλλάβει άλλοτε, φροντίζει για τη νομιμοποίηση της καινούργιας του προσωπικότητας. Τον εφοδιάζει μάλιστα με πλαστά διαβατήρια και με μια συστατική επιστολή, που καταργεί την απαγόρευση εισόδου του στις χαρτοπαικτικές λέσχες και στα καζίνα. Σε χαρτοπαικτική μονομαχία καταφέρνει να κατακλέψει ακόμα και το διάσημο Έλληνα Ζαχάρωφ, γνωστό έμπορο όπλων και πελάτη των ευρωπαϊκών καζίνων.

      περισσότερα